Üçüncü çeyrek büyümesi 2021 için umut verdi

Türkiye, yılın üçüncü çeyreğinde elde ettiği yıllık bazda yüzde 6,7’lik performansla yeni tip koronavirüs salgınına rağmen Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ülkeleri arasında büyüme kaydeden tek ülke oldu.

Bursa iş dünyası temsilcileri, gelen rakamların üçüncü çeyrek büyüme rakamlarının umut verici olduğunu dile getirerek, büyümenin kalıcı bir şekilde sürekliliğinin sağlanması için yatırımları teşvik eden reformlara öncelik verilmesi gerektiğine vurgu yaptılar.

İbrahim BURKAY BTSO YK Başkanı

Türkiye’nin 3. çeyrek büyüme verilerinin iş dünyasının moral ve motivasyonunu artırdı. Kritik virajları ekonomimizin belkemiği olan işletmelerimizi ayakta tutarak almalıyız. Firmalarımızı doğru argümanlarla desteklememiz durumunda kaliteli ve sürdürülebilir bir büyümenin de yolunu açmış oluruz. Türkiye 2020 yılının üçüncü çeyreğinde yakaladığı yüzde 6,7’lik büyüme performansıyla küresel ölçekte pozitif ayrışan ülkeler arasında yer aldı. İçinde bulunduğumuz zorluklara rağmen ulaşmış olduğumuz yüksek büyüme verileri iş dünyamızın motivasyonunu artırdı. Özellikle G-20 ülkelerinin ortalama büyümesi için yüzde 4,1 Euro Bölgesi içinse yüzde 7,9 oranında daralma öngörülürken, ülke ekonomimizin pozitif ayrışması önemli bir başarıdır. Çin’de ortaya çıkarak tüm dünyaya yayılan ve milyonlarca insanın hayatını kaybetmesine neden olan Covid- 19 salgınının ticari faaliyetleri sekteye uğrattı. Salgının ağır yükünü taşımakta zorlanan işletmelerin desteklenmesi ve aşı çalışmalarının başarıya ulaşmasıyla kaliteli ve kapsayıcı büyüme verilerinin inanıyoruz.

İş dünyamızdan gelen talepleri titizlikle değerlendirerek rapor haline getiriyoruz. Hazırladığımız raporları ise TOBB ve ekonomi yönetimiyle paylaşıyoruz. Faaliyetleri askıya alınan ve geliri tamamen ortadan kalkan işletmelerimizin ucuz kredilerle değil hibe ile desteklenmesi gerektiğini düşünüyoruz. Salgın sona erdiğinde işletmelerin yeniden hizmet verecek maddi güce ve iradeye kavuşmasını sağlamalıyız.

Özer MATLI BTB YKB ve TOBB YKÜ

Ekonomide büyüme sürecinin başladığına dair ilk somut işareti geldi. Yılın ikinci çeyreğinde yüzde 9,9 daralan Türkiye ekonomisi, üçüncü çeyrekte beklentileri aşarak yüzde 6,7 büyüme başarısı göstermiştir. Kısa çalışma ödeneği, borç öteleme, faizlerde indirim başta olmak üzere, korona virüs salgınının ekonomi üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak için alınan önlemler ve uygulanan politikalar, iş dünyamıza bir nebze de olsa nefes aldırmış ve böylece ekonomimiz, global ölçekte bir daralmanın yaşandığı dönemde dünyanın pek çok ülkesinden pozitif ayrışarak, daha iyimser bir performans sergilemiştir. Sektörler bazında bakıldığında, 8 çeyrektir büyüme trendini sürdüren tarım sektörü üçüncü çeyrekte de yüzde 6,2 büyüdü. Büyümenin devamlı olması için atılacak adımlar çok daha önem kazandı. Sağlıklı ve kalıcı büyüme için üretim odaklı, yüksek katma değer yaratan üretim modeli her alanda hayata geçirilmeli. Kalıcı büyüme için yatırımları teşvik eden reformlara öncelik verilmeli. Bu noktada, hükümetimiz tarafından başlatılan ekonomi ve hukuk alanındaki reform çalışmalarını önemli bir fırsat olarak görüyorum.

Nihat ALPAY - MÜSİAD Bursa Şb. YK Başkanı

Yılın üçüncü çeyreğinde Türkiye ekonomisinin yüzde 6,7 oranında büyümüş olması, yalnızca gelişmekte olan ülkeler arasında değil, gelişmiş ülkelerin ekonomi performansından bile pozitif olarak ayrıştığımıza işaret etmektedir. Böylece yılın üçüncü çeyreğinde G20 ülkeleri arasında en başarılı büyüme performansını sergileyen ülke, Türkiye olmuştur. Son yıllarda bilhassa hizmetler sektöründe göstermiş olduğumuz atılıma karşın, imalat sanayii Türkiye ekonomisi için önemini muhafaza etmektedir. Yılın üçüncü çeyreğinde yüzde 8 oranında genişleyen sanayi sektörü içerisinde yüzde 9,3 oranında genişleyen imalat sanayiinde ülkemiz için mevcut üretiminin ölçeği, Covid-19 sonrası dönem için bir rekabet avantajı olacaktır. Bu dönemde sanayi sektörünün yanında hizmetler, tarım ve inşaat sektörünün büyümelerini sürdürmesi, 6,7 puanlık büyümenin tabana yayıldığına işaret etmesi bakımından memnuniyet vermektedir. Böylece yılın ilk üç çeyreğinde ortalama olarak yüzde 0,4 büyüyen Türkiye ekonomisi, YEP kapsamında hedeflenen 0,3 puanlık yılsonu büyüme hedefine bir adım daha yaklaşmıştır. Pandemi süreciyle birlikte uluslararası kuruluşların ciddi bir daralma öngörüsünde bulunduğu Türkiye ekonomisinin yeniden pozitif büyüme patikasına girmesi, bilhassa 2021 ve sonrası dönem için reel sektör adına ciddi bir motivasyon anlamına gelmektedir. Bu bağlamda MÜSİAD olarak yeni dönem olarak ifade edebileceğimiz önümüzdeki bu süreçte; birbiriyle uyumlu para ve maliye politikalarıyla ekonominin yeniden güçlü büyüme dönemine gireceğini, üretim-ticaret-yatırım üçgeninde göstermiş olduğumuz çabanın üzerine çıkarak ekonomik büyümenin sürdürülebilir bir şekilde devam etmesini sağlayacak uluslararası rekabet gücüne ulaşacağımıza inanıyoruz.

Rasim ÇAĞAN BOSİAD YK Başkanı

Türkiye ekonomisi üçüncü çeyrekte %6,70 büyüme rakamı ile beklentilerin üstünde bir performans yakalamıştır. Pandemi ortamında OECD ülkeleri arasında GSYH’si en fazla büyüyen ekonomi olmuştur. Burada yaratılan katma değeri değerlendirmek için verileri iyi analiz etmemiz gerekiyor. İkinci çeyrekte başlayan güçlü kredi büyümesi ile üçüncü çeyrekte iç talep kaynaklı bir büyüme gerçekleşmiş durumda. Bir başka ifadeyle vatandaşlarımıza ucuz finansmana erişim imkânı tanıyarak iç tüketimi artırmayı hedefledik. Bunun yükü de kamu bankalarına görev zararı olarak yansıdı. İhracatın da bu büyümeye katkısının olmadığı görünüyor. Tasarruf açığı olan bir ülke olarak, büyümemizi dış kaynaklı kredi ve ithal girdi ile sağlamamız sebebiyle yüksek büyüme ortamlarında önce cari işlemler açığı veriyor, bunun sonucunda kurlar artıyor, artan kurlar önce enflasyonu ve daha sonra faizin artışına sebep olarak büyümeyi tersine çeviriyor. Daha önceki yorumlarımda da belirttiğim üzere, ikinci çeyrekteki %9,90 daralmanın ardından, üçüncü çeyrekte yüksek bir büyümenin olacağını, ancak dördünce çeyrekte büyümenin yine düşeceğini ifade etmiştim. Yukarıda belirtmiş olduğum gibi son çeyrekteki yüksek büyüme ile artan cari açık ve yükselen kurlar, yüksek kurlarla oluşan enflasyon ve bunun sonucu artan faizler ekonomik büyümeyi son çeyrekte tersine çevirebilir. Dördüncü çeyrekte ekonominin yavaşlayacağını ve 2020 yılını sıfıra yakın veya biraz üstünde bir büyüme ile kapatacağımızı öngörüyorum.

Ali GÜLER KSİAD YK Başkanı

Ekonomimizin koronavirüs salgınına rağmen yılın üçüncü çeyreğinde yüzde 6,7’lik bir büyüme kaydetmesi ülkemizin, daralan dünya ekonomisinden pozitif anlamda ayrışmasını sürdürdüğünü gösteriyor. Salgın sürecinde alınan tedbirler ve verilen desteklerle tedarik zincirinin kesilmemesini sağlamak meyvelerini veriyor. Bundan sonraki dönemde özellikle istihdam, yatırım ve üretim odaklı politikalarla Türkiye 2021’de de performansını artırarak sürdürecektir.

Berat TUNAKAN BALKANTÜRKSİAD YK BŞK

Covid-19 kıskacında kıvranan ülkeler, sağlığın yanı sıra ekonomik ve toplumsal konularda da görülmemiş bir mücadele veriyor. Biz de ülke olarak bu yoğun mücadelenin içerisindeyiz. Mevcut durum değerlendirildiğinde yılın üçüncü çeyreğinde Türkiye ekonomisinin yüzde 6,7 oranında büyümesi ve ülkemizin üçüncü çeyrekte pozitif büyüme kaydeden tek OECD ülkesi olması kuşkusuz çok iyi ve iş dünyasını motive eden bir gelişmedir. Umarım en kısa zamanda Covid-19 salgını tüm dünyayla birlikte ülkemizde de yavaşlar ve her anlamda tekrar eski günlerimize döneriz.

Engin ÇETİNER GÖRSİAD YK Başkanı

Türkiye 3’üncü çeyrekte beklentinin üzerinde %6,7 büyüdü. Piyasa beklentisi %5 civarı idi. 2’inci çeyrek sonundan itibaren kısıtlama önlemlerinin gevşetilmesi ekonomide başlatılan normalleşme süreci iktisadi faaliyetlere olumlu yansıdı. Sanayi üretimi, PMI, sektörel güven endeksleri gibi öncü göstergeler bu döneminin tamamı boyunca olumlu olarak devam ettiğini gösterdi. Yurtdışı taleplerinin Türkiye’ye kayması büyümede önemli rol oynamıştır. Tüm dünyada Covid-19 aşısının kullanımının yaygınlaşması ile Türkiye’nin büyüme trendi 2021 yılında artarak devam edecektir. Sanayi üretimi ile ihracata verilecek destekler büyümenin artmasına yardımcı olacaktır.

Oya EROĞLU BUİKAD YK Başkanı

Covid-19, tüm dünya ekonomisini olumsuz etkiledi. 2020 yılında yaşadığımız şok dalgası doğal olarak Türkiye ekonomisini de olumsuz anlamda sarstı. Özellikle ikinci çeyrekte gördüğümüz düşüş eğiliminin 3. çeyrekte bir nebze olsun yukarı yönlü hareket etmesi bizleri gelecek adına umutlandırdı. Son çeyrekte de yine yukarı yönlü bir hareket bekliyoruz. Salgın vakalarında ciddi artışlar yaşanıyor. Açıklanan ekonomik destek ve tedbirlerin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğine inanıyoruz. Salgın sebebiyle küresel anlamda ciddi bir ekonomik durgunluk yaşandı. Sanayiciler ve iş dünyası temsilcileri bu durgunluğu aşabilmek için özveri ile çalıştı. Dernek olarak biz de salgın sürecinde alınan tedbirler konusunda sürekli uyarılarda bulunduk. Burada asıl üzerine durulması gereken konu; 2020 yılı üçüncü çeyreğinde bir önceki yıla göre zincirlenmiş hacim endeksi olarak sanayi faaliyetlerinin sadece yüzde 8 artış gösterdiğidir. Öte yandan yine aynı dönem içerisinde finans ve sigorta faaliyetlerinin %41,1 oranında arttığını görüyoruz. Bu rakamları ülke sanayicisinin bir yıldır borçlanma ile işlerini döndürmeye çalıştığı şeklinde okuyabiliriz. BUİKAD olarak bir kez daha; devletimizin açıkladığı teşvik ve destek paketlerinin gelişmeler karşısında sürekli güncellenmesi gerektiğini vurgulamak istiyoruz. Eve kapanan 2020 ekonomisinin ardından, önümüzdeki yılın yeniden toparlanma ve güç kazanma yılı olarak görülmesi gerektiğine inanıyoruz. 2021’in tüm iş dünyamız için yeniden ayağa kalkma dönemi olmasını diliyoruz.

Ahmet ER BATISİAD YK Başkanı

Türkiye İstatistik Kurumu’nun açıkladığı üçüncü çeyrek verilerine göre Türkiye’de gayri safi yurtiçi hasıla (GSYİH) yılın üçüncü çeyreğinde önceki yılın aynı çeyreğine göre %6,7 büyüme kaydetti. Üçüncü çeyrekte sanayide yüzde 8, inşaatta yüzde 6,4, tarımda yüzde 6,2’lik bir büyümenin olması geleceğimiz için çok olumludur. Bu tablonun geleceğe taşınması ve az da olsa büyümeyi sürekli hale getirmeyi düşünmeliyiz. İş dünyası olarak önümüzdeki süreçte üstümüze düşeni yaparak yani daha fazla üreterek daha fazla çalışarak ülkemizin 2020 yılını pozitif büyüme ile kapatabilmesi adına iş dünyası olarak devletle el ele çalışmalıdır. 2020 yılını üçüncü çeyreğinde G20 ülkeleri arasında en başarılı büyüme performansını sergileyen ülke, Türkiye olmuştur. Bu rakamlar 2021 yılına reel sektörün ciddi bir motivasyonla başlamasına vesile olacak. İnşallah Covid-19 aşısı aralık ayı itibari ile yapılmaya başlanacaktır, daha sonra da bizim yerli aşımız süreçleri tamamlayıp yerli aşımızın üzerinden bu virüsten de Allah’ın ile kurtulmuş oluruz. Ekonomimiz daha da güçlü kalmaya devam edecektir.

Naci GÜNCÜ-Karacabey TSO YK Başkanı

2020 yılı ikinci yarısının başında yeni normale geçen Türkiye üçüncü çeyrekte beklentilerin üzerinde %6,7 büyüme sağlayarak pandemi sürecinin ilk dalga etkisini hızlı bir şekilde geride bıraktı. Nisan ayında kapanan işyerlerinin tekrar açılması, düşük faizli kredi kampanyaları, sermaye yatırımlarındaki rekor artış büyüme rakamına pozitif etki yaptı. 4. çeyrekte en önemli işimiz bu büyüme oranını korumak olmalı. İkinci dalga nedeniyle geçtiğimiz günlerde yeniden kapanan veya ciddi ciro kaybı yaşayan işletmelerimizin desteklenmesi kapsamında kira vb. gibi giderler için doğrudan verilecek destek yanında vergi, prim ve kredi ödemelerinin ertelenmesini içeren tedbirlerin bir an evvel alınması çok önemli.

Ömer YILDIZ BEKSİAD YK Başkanı

Dünya genelinde yaşanan pandemi sürecinde büyük ekonomiye sahip ülkelerin küçülme yaşadığı bir ortamda Türkiye’nin 6,7’lik büyüme göstermesi Türk iş dünyası olarak çok değerli buluyorum. Her zaman kötümser olunmaması taraftarıyım ülke olarak daha fazla çalışarak bu verilerin de üstüne çıkacağımıza inanıyorum. Avrupa Birliği’nin yüzde 4,3, ABD’nin yüzde 2,9, OECD ülkelerinin ise yüzde 4,1 daraldığı bir ortamda yakalana toparlanma bizim için kıymetlidir. Bu büyümenin Türkiye’nin ikinci dalganın başında hareket geçerek süreci verimli bir şekilde kullanması olduğunu da belirmek lazım. Bu toparlanmanın geleceğe taşınması içinde pandemi nedeniyle bazı sektörlerde yaşanan sorunların irdelenmesi ve iyileştirmelerin yapılmasında fayda var. Veriler incelendiğinde üçüncü çeyrekte sanayinin yüzde 8’lik bir oran ile ekonomiye katkı sağladığı göz ardı edilmemesi lazım. Dördüncü çeyrekte, büyümenin yukarılara yönde seyredeceği kanaatindeyim. Yeni açıklanacak ekonomik ve hukuki reformlarla bu toparlanmanın daha da hızlanacağını düşünüyorum.

Ersoy TABAKLAR TÜGİAD Bursa Şb. YKB

Salgının olumsuz etkilerinin olduğu mevcut ortamda ekonomik olarak büyümemiz çok kıymetli. Yılın üçüncü çeyreğinde tarım sektörü yüzde 6,2, sanayi sektörü yüzde 8 ve hizmetler sektörü (inşaat dâhil) yüzde 4,9 oranında büyüme kaydettiğini görüyoruz. Virüsün etkilerinin azaldığı ekonomide de normalleşme adımlarının atıldığı bu dönemdeki büyümenin sağlıklı ve istikrarlı bir şekilde sürmesi gerekiyor. Bunun için de turizm başta olmak üzere salgından en çok etkilenen bazı sektörlerin mağduriyetlerinin giderilmesi, üretime daha fazla önem verilmesi, ihracatçıların yaşadığı küresel sıkıntıların çözüme kavuşturulması, sanayi istihdamındaki kayıpların telafi edilmesi önem arz etmektedir.

M.Kemal ŞERBETÇİOĞLU TÜMSİAD Bursa Şb. YKB

Covid-19 tüm dünyada olduğu gibi ülkemiz ekonomisini, çalışma hayatını ve sosyal yaşamını maalesef olumsuz etkiledi. Buna rağmen devletimizin, hükümetimizin aldığı ivedi tedbirler, iş dünyasına ve toplumun değişik kesimlerine yönelik desteklemeleri sayesinde salgından en az etkilenen ülkelerden biri olduk. Türkiye’nin, üçüncü çeyrekteki büyüme rakamları ülkemizin pozitif büyüme kaydeden tek OECD ülkesi olduğunu net bir şekilde göstermektedir. Biz büyük ve güçlü bir ülkeyiz. Bu zorlu süreçten yüzümüzün akıyla çıkarak yolumuza emin adımlarla devam edeceğimize yürekten inanıyorum.

Mustafa ANDIÇ İMSİAD YK Başkanı

Salgının etkilerini henüz atamadığımız hatta daha fazla hissettiğimiz bu zorlu süreçte üçüncü çeyrekte Türkiye’nin elde ettiği 6,7’lik büyüme bizi oldukça mutlu etti. TÜİK tarafından açıklanan verilere göre inşaat sektörü yüzde 6,4 büyüme gerçekleştirerek ülke ekonomisine büyük katkı sağlıyor. Kamunun sağladığı kredi olanakları ve diğer destekler, inşaat sektörünün yılın üçüncü çeyreğinde hızlı bir toparlanmaya girmesine katkı yaptı. Bu dönemde konut kredisi faiz oranlarında yapılan indirimler ve verilen desteklerden inşaat sektörü pozitif yönde etkiledi. İnşaat sektörü de pandeminin de etkisiyle son 8 çeyrekte daralma yaşadığı bilinmektedir. Dolayısıyla Türkiye ekonomisinin lokomotifi konumunda olan inşaat sektörünün yaşanan salgın sürecinden etkilendiği de göz ardı edilemeyecek bir gerçek. Burada sadece müteahhitlik sektörünün daraldığını düşünmemek gerekir, inşaat sektörünün 250’den fazla alt sektörü desteklediğini hatırlayacak olursak, daralan tüm bu sektörlerdir.

Murat KAYA GESİAD YK Başkanı

Pandeminin ikinci dalgası beklenenden daha şiddetli oluyor. Sağlık başta olmak üzere ülkeler ekonomik olarak da bir kıskacın içerisine girdi. Şu an ekonomik olarak büyümeyi bırakın stabil kalabilmek bile büyük başarı. Böyle bir ortamda Türkiye ekonomisinin, koronavirüs salgınının etkilerine rağmen yılın üçüncü çeyreğinde yüzde 6,7 büyümesi kuşkusuz önemli bir başarı. Finans sigortacılık ve bilgi iletişim faaliyetleri büyümede rol oynadı. İhracattaki kayıp ve ithalattaki artış sürüyor. Dolayısıyla bu büyümenin dönemsel ve geçici değil de sürdürülebilir ve sağlıklı bir büyüme olması, aynı zamanda tüketerek değil de üreterek büyümek geleceğe güvenle bakmamız adına daha doğru olacaktır.